ممکن است یک وبسایت از نظر ظاهری زیبا باشد، اما کار کردن با آن چندان راحت نباشد.
کاربر نمیداند از کجا شروع کند، پیدا کردن اطلاعات زمان میبرد، دکمهها جای مناسبی ندارند یا نسخه موبایل شلوغ و نامنظم است.
در چنین شرایطی، مشکل فقط «زیبا نبودن سایت» نیست؛ مسئله به تجربه کاربری و طراحی رابط کاربری مربوط میشود.
دو مفهوم UI و UX بخش مهمی از طراحی سایت مدرن هستند و اگر درست در کنار هم استفاده شوند، میتوانند استفاده از یک وبسایت را برای کاربران سادهتر و قابلفهمتر کنند.
UI و UX چه تفاوتی دارند؟
UI مخفف User Interface یا رابط کاربری است.
رابط کاربری همان چیزی است که کاربر در ظاهر سایت میبیند؛ مثل:
- رنگها
- فونتها
- دکمهها
- آیکونها
- تصاویر
- کارتها
- فرمها
- فاصله بین عناصر
اما UX مخفف User Experience یا تجربه کاربری است.
UX بیشتر به این موضوع مربوط میشود که کاربر هنگام استفاده از سایت چه تجربهای دارد و آیا میتواند بهراحتی به هدفش برسد یا نه.
به زبان ساده:
UI درباره ظاهر است و UX درباره تجربه استفاده.
البته این دو کاملاً از هم جدا نیستند و در یک پروژه حرفهای باید در کنار هم دیده شوند.
چرا UX در طراحی سایت مهم است؟
فرض کنید وارد یک فروشگاه اینترنتی شدهاید و محصول موردنظر شما در سایت وجود دارد.
اما برای پیدا کردن آن باید چندین صفحه را باز کنید، دستهبندیها مشخص نیستند و دکمه خرید هم بهراحتی دیده نمیشود.
حتی اگر سایت ظاهر بسیار جذابی داشته باشد، تجربه خوبی برای شما ایجاد نکرده است.
یک UX مناسب کمک میکند کاربر بتواند با کمترین سردرگمی کار موردنظرش را انجام دهد.
این موضوع در سایتهای فروشگاهی، خدماتی و شرکتی اهمیت زیادی دارد.
یک رابط کاربری خوب چه ویژگیهایی دارد؟
رابط کاربری خوب الزاماً پر از جزئیات و جلوههای بصری نیست.
گاهی یک طراحی ساده، نتیجه بهتری نسبت به یک صفحه شلوغ دارد.
چند ویژگی مهم UI مناسب عبارتاند از:
خوانایی
متنها باید بهاندازه کافی خوانا باشند و کاربر بتواند بدون فشار چشم آنها را مطالعه کند.
سلسلهمراتب بصری
همه عناصر صفحه نباید با یک شدت دیده شوند.
عنوان اصلی، توضیحات، دکمهها و اطلاعات فرعی باید اهمیت بصری متفاوتی داشته باشند تا کاربر بداند ابتدا به کجا نگاه کند.
هماهنگی
رنگها، فونتها، دکمهها و سایر عناصر باید در صفحات مختلف سایت هماهنگ باشند.
فضای خالی
فضای خالی بخش مهمی از طراحی است.
اگر تمام قسمتهای صفحه بیش از حد به یکدیگر نزدیک باشند، محتوا شلوغ و خستهکننده به نظر میرسد.
طراحی سایت فقط برای دسکتاپ نیست
یکی از اشتباهات رایج این است که ابتدا سایت برای مانیتور طراحی شود و نسخه موبایل در پایان پروژه ساخته شود.
امروزه کاربران از دستگاههای مختلف وارد سایت میشوند و طراحی باید بتواند در اندازههای مختلف صفحه نمایش عملکرد مناسبی داشته باشد.
در نسخه موبایل باید مواردی مانند اندازه فونت، فاصله دکمهها، منو، تصاویر و ترتیب محتوا دوباره بررسی شوند.
طراحی واکنشگرا فقط کوچک کردن نسخه دسکتاپ نیست؛ بلکه گاهی نیاز است ساختار صفحه برای موبایل تغییر کند.
مسیر کاربر را ساده کنیم
قبل از طراحی یک صفحه، بهتر است مشخص کنیم کاربر قرار است چه کاری انجام دهد.
برای مثال در صفحه خدمات یک شرکت طراحی سایت، مسیر ممکن است این باشد:
ورود به صفحه → شناخت خدمات → مشاهده جزئیات → بررسی نمونهکار → درخواست مشاوره
اگر کاربر برای انجام این مسیر مجبور باشد بین چندین صفحه نامرتبط حرکت کند، تجربه کاربری ضعیفتر میشود.
بنابراین در طراحی UX باید مسیرهای اصلی کاربر از قبل مشخص شوند.
دکمهها باید واضح باشند
دکمهها یکی از مهمترین عناصر تعاملی سایت هستند.
متن یک دکمه باید تا حد امکان مشخص کند بعد از کلیک چه اتفاقی میافتد.
برای مثال:
- «مشاهده خدمات»
- «مشاهده نمونهکارها»
- «درخواست مشاوره»
- «افزودن به سبد خرید»
معمولاً از عباراتی مثل «اینجا کلیک کنید» اطلاعات کمتری به کاربر داده میشود.
فرمهای سایت را ساده طراحی کنیم
فرم تماس یا درخواست مشاوره نباید کاربر را با تعداد زیادی فیلد غیرضروری روبهرو کند.
قبل از اضافه کردن هر فیلد باید پرسید:
آیا واقعاً به این اطلاعات نیاز داریم؟
اگر پاسخ منفی است، حذف آن میتواند فرم را سادهتر کند.
برچسبهای واضح، خطاهای قابلفهم و دکمه مشخص نیز به تجربه بهتر فرم کمک میکنند.
سرعت هم بخشی از تجربه کاربری است
UX فقط به ظاهر و چیدمان صفحه محدود نمیشود.
اگر یک سایت زیبا باشد اما صفحات آن بهسختی باز شوند، تجربه کاربر همچنان ضعیف خواهد بود.
تصاویر سنگین، اسکریپتهای غیرضروری، افزونههای زیاد و کدنویسی نامناسب میتوانند روی عملکرد سایت تأثیر بگذارند.
به همین دلیل، طراحی ظاهری باید در کنار عملکرد و سرعت بررسی شود.
آیا انیمیشن زیاد باعث بهتر شدن سایت میشود؟
نه لزوماً.
انیمیشن میتواند برای انتقال یک مفهوم یا ایجاد تعامل جذاب استفاده شود، اما اگر تعداد آن زیاد باشد ممکن است حواس کاربر را از محتوای اصلی پرت کند.
در طراحی حرفهای بهتر است هر حرکت و افکت دلیل مشخصی داشته باشد.
یک انیمیشن ساده هنگام ورود یک عنصر میتواند کافی باشد؛ نیازی نیست همه قسمتهای صفحه دائماً حرکت کنند.
قبل از طراحی UI/UX چه چیزهایی باید مشخص شوند؟
قبل از شروع طراحی بهتر است این موارد مشخص باشند:
- مخاطب اصلی سایت چه کسی است؟
- هدف اصلی کاربر چیست؟
- هدف کسبوکار چیست؟
- مهمترین صفحات کداماند؟
- کاربر چه مسیری را طی میکند؟
- چه اطلاعاتی برای تصمیمگیری لازم دارد؟
- سایت بیشتر روی موبایل استفاده میشود یا دسکتاپ؟
پاسخ این سؤالها کمک میکند طراحی از حدس و سلیقه شخصی فاصله بگیرد و بیشتر بر اساس نیاز واقعی پروژه شکل بگیرد.
UI زیبا بدون UX مناسب کافی نیست
یک سایت ممکن است رنگبندی جذابی داشته باشد، تصاویر حرفهای استفاده کند و از نظر بصری چشمگیر باشد؛ اما اگر کاربر نتواند بهسادگی کاری که میخواهد انجام دهد، طراحی آن کامل نیست.
از طرف دیگر، یک سایت ممکن است بسیار کاربردی باشد اما ظاهر نامنظم و قدیمی داشته باشد.
هدف طراحی حرفهای این است که ظاهر مناسب و تجربه کاربری خوب در کنار هم قرار بگیرند.
جمعبندی
UI و UX دو بخش مهم از طراحی یک وبسایت هستند.
UI روی ظاهر و نحوه نمایش عناصر تمرکز دارد و UX روی تجربه و مسیر حرکت کاربر.
وقتی این دو در کنار سرعت مناسب، محتوای درست و ساختار منطقی قرار بگیرند، نتیجه میتواند وبسایتی باشد که هم ظاهر حرفهای دارد و هم استفاده از آن برای کاربر ساده است.
به همین دلیل، قبل از طراحی ظاهر سایت بهتر است ابتدا مشخص کنیم کاربر چه میخواهد و قرار است چگونه به هدف خود برسد.
